بطورى كه هيچگونه مسئوليتى در زندگى مشترك احساس نمىكردند ، اگر با اين حال اقدام به تزويج آنها مىشد همسر خود را به آسانى رها نموده و او را بدبخت مىكردند ، لذا دستور داده شده است در مورد آنها كه صلاحيت اخلاقى دارند اقدام به ازدواج كنيد ، و مفهومش اين است كه در مورد بقيه نخست كوشش براى صلاحيت اخلاقيشان شود تا آماده زندگى زناشويى شوند ، سپس اقدام به ازدواجشان گردد . 3 - عقد مكاتبه ؟ گفتيم اسلام برنامه « آزادى تدريجى بردگان » را طرح كرده ، و به همين دليل از هر فرصتى براى آزاد ساختن آنان استفاده كرده است ، يكى از مواد اين برنامه مساله « مكاتبه » است كه به عنوان يك دستور در آيات مورد بحث به آن اشاره شده است . « مكاتبه » از ماده « كتابت » و « كتابت » در اصل از ماده « كتب » ( بر وزن كسب ) به معنى « جمع » است ، و اينكه نوشتن را كتابت مىگويند به خاطر آن است كه حروف و كلمات را در يك عبارت جمع مىكند ، و چون در مكاتبه قرار دادى ميان « مولا » و « عبد » نوشته مىشود آن را مكاتبه ناميده‌اند . عقد مكاتبه يك نوع قرار داد است كه ميان اين دو نفر بسته مىشود ، و عبد موظف مىگردد كه از طريق كسب آزاد ، مالى تهيه كرده و به اقساطى كه براى او قابل تحمل باشد به « مولا » بپردازد و آزادى خود را باز يابد ، و دستور داده شده است كه مجموع اين اقساط بيش از قيمت عبد نباشد . و نيز اگر به عللى عبد از پرداختن اقساط عاجز شد بايد از بيت المال و سهم زكات اقساط او پرداخته و آزاد گردد ، حتى بعضى از فقهاء تصريح كرده‌اند كه اگر زكاتى به مولا تعلق گيرد خود او بايد اقساط بدهى عبد را از باب زكات